treść strony

Europe Goes Local. Co się zmienia w gminie, kiedy młodzi mają głos?

W Święciechowie młodzi decydowali, na co przeznaczyć środki z budżetu partycypacyjnego. W Raciborzu współtworzyli program rozwoju lokalnych liderów. W Legionowie zyskali miejsce, w którym mogą nagrać podcast, ugotować coś razem albo spokojnie odrobić lekcje. O tych i innych efektach pilotażowego programu mentoringowego rozmawiano podczas Krajowej Konferencji Europe Goes Local, która odbyła się 16-17 listopada 2026 r. w Warszawie.

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

  • fot. FRSE

Europe Goes Local (EGL) to europejska platforma współpracy na rzecz jakości lokalnej pracy z młodzieżą. W Polsce Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE) połączyła mentoring dla samorządów ze szkoleniami, seminariami i wizytami studyjnymi. Przez niespełna rok dziesięć samorządów przy wsparciu mentorów rozpoznawało potrzeby młodych mieszkańców i wdrażało rozwiązania dostosowane do swoich miejscowości.

W pilotażu uczestniczyły: Gdańsk, Legionowo, Miedzichowo, Mińsk Mazowiecki, Piekary Śląskie, Racibórz, Rzeszów, Starachowice, Świdwin i Święciechowa.

Pierwszy dzień. Ile miejsca przy stole mają młodzi?

Konferencję otworzył Tomasz Krześniak, zastępca dyrektora generalnego FRSE. Podkreślił rolę pracy z młodzieżą w uczeniu dialogu:

Marcelina Zapała, zastępczyni dyrektora Biura Ministra w Ministerstwie Edukacji Narodowej, odczytała list ministry edukacji Barbary Nowackiej. Ministra zwróciła w nim uwagę, że młodzi uczą się zaangażowania obywatelskiego, kiedy widzą, że mogą coś zmienić w swoim najbliższym otoczeniu.

O to, ile miejsca państwo i samorządy dają młodym w decyzjach, które ich dotyczą, pytał uczestników debaty Mateusz Wojcieszak, koordynator programu mentoringowego EGL w Polsce. Rozmawiali o tym Marcelina Zapała, Michał Braun – dyrektor Narodowego Instytutu Wolności, Tomasz Krześniak oraz Alicja Wiśniewska – wiceprzewodnicząca Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych.

Michał Braun zachęcał, by przyjrzeć się gminnym wydatkom na kluby młodzieżowe i kluby seniora oraz sprawdzić, jak dzielą się środki na sport dziewcząt i chłopców. Marcelina Zapała przywołała wyniki „Diagnozy Młodzieży 2026”, które pokazują, że już 13-15-latkowie martwią się o pierwszą pracę i własne mieszkanie. Mówiła też o spotkaniach poprzedzających przygotowanie Krajowej Strategii Młodzieżowej. Wzięło w nich udział ponad 20 tys. osób – w większości ze wsi i małych miejscowości. Część spotkań organizowali sami młodzi, a ich postulaty znalazły się w projekcie strategii.

Alicja Wiśniewska zwróciła uwagę, że urzędy coraz częściej pytają młodzież o zdanie. Zachęcała, by częściej uwzględniały jej pomysły w budżetach obywatelskich i wspierały ich realizację. Wspomniała też o własnym doświadczeniu z pracy w młodzieżowej radzie:

Certyfikaty i podziękowania za pierwszą edycję mentoringu

Jednym z punktów Krajowej Konferencji Europe Goes Local było wręczenie certyfikatów dziesięciu samorządom uczestniczącym w pilotażu. Ich przedstawiciele odebrali je z rąk Tomasza Krześniaka. Osobne podziękowania otrzymały Kielce, Lublin i Warszawa, które dzieliły się doświadczeniami podczas wizyt studyjnych programu. Tomasz Krześniak podziękował również mentorom i samorządom za udział w pilotażu oraz zapowiedział drugą edycję programu.

Od diagnozy do decyzji w gminie

Eliza Bujalska, ambasadorka EGL, pokazała, jak wykorzystać Europejską Kartę Lokalnej Pracy z Młodzieżą przy tworzeniu miejsca spotkań. Mówiła o tym, jak włączyć młodych w decyzje dotyczące wyglądu przestrzeni i jej programu oraz jaką rolę mają w tym dorośli:

Podczas panelu prowadzonego przez Elizę Bujalską wójt Święciechowy Mikołaj Kostaniak opowiedział o młodzieżowym budżecie partycypacyjnym. Gmina przygotowała jego zasady z mentorką EGL i przeznaczyła po trzy tysiące złotych na trzy inicjatywy. Młodzi zgłaszali pomysły, głosowali i realizowali zwycięskie projekty. Uczniowie, którzy chcieli przygotować szkolny pokaz talentów, musieli przekonać rówieśników do pomysłu, kupić materiały i zadbać o fakturę.

W Starachowicach zapytano młodzież o zdrowie psychiczne, edukację i pracę, także sezonową. Wnioski z tych rozmów mają pomóc w planowaniu rozwoju miasta do 2035 r. Z kolei podczas panelu o partnerach samorządów Agata Żbikowska z UNICEF Polska przywołała przykład Konina. Młodzi nanieśli na mapę miejsca, w których coś im przeszkadzało, a potem zabrali dorosłych na spacer, by pokazać im te punkty na żywo.

Po południu uczestnicy pracowali w dwóch rundach warsztatów. Rozmawiali o trudnościach, z którymi mierzą się w swoich gminach, i wspólnie szukali sposobów ich rozwiązania. Wymieniali się doświadczeniami w diagnozowaniu potrzeb młodzieży, prowadzeniu dialogu z młodymi, finansowaniu działań i współpracy między wydziałami urzędu.

Drugi dzień. Wizyty studyjne i warsztaty LAB

17 listopada uczestnicy mogli wybrać jedną z trzech ścieżek. Pierwsza prowadziła do dwóch przestrzeni dla młodzieży, w Legionowie i na warszawskiej Ochocie. Druga obejmowała wizyty w czterech warszawskich organizacjach społecznych. Trzecią były warsztaty LAB, podczas których uczestnicy pracowali nad problemami ze swoich gmin.

Legionowo i Ochota. Dwa miejsca na różnych etapach rozwoju

W Arenie Legionowo uczestnicy odwiedzili działającą od października Legio #BAZĘ. Urządzono ją w dawnej siłowni. Młodzi mogą tu gotować, grać, nagrywać podcasty i odrabiać lekcje. Wstęp jest bezpłatny i nie wymaga zapisów. Podczas wizyty przedstawiciele miasta oraz organizacji prowadzącej to miejsce opowiadali, jak powstała baza. Potrzebę jej stworzenia zgłosiła Młodzieżowa Rada Konsultacyjna, a potwierdziła ją miejska diagnoza. Mentoring pomógł dopracować pomysł i znaleźć lokalną organizację, która podjęła się prowadzenia przestrzeni.

Kacper Wiącek, rzecznik Młodzieżowej Rady Konsultacyjnej, wspominał, jak zajrzał do bazy w zwykły dzień po osiemnastej. Wszystkie krzesła były zajęte. Ktoś grał na komputerze, a kilka dziewczyn pracowało nad szkolnym projektem.

Na warszawskiej Ochocie uczestnicy zobaczyli przestrzeń na parterze nowego budynku Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Poznali wyniki konsultacji, podczas których miasto pytało młodych, co powinno się tam znaleźć. Obie wizyty pozwoliły przyjrzeć się temu, jak młodzież wpływa na kształt takich miejsc, od zgłoszenia potrzeby i rozmowy o przeznaczeniu lokalu po codzienne korzystanie z gotowej przestrzeni.

Warszawa. Organizacje społeczne jako partnerzy miasta

Druga grupa ruszyła komunikacją miejską do Fundacji Civis Polonus, Fundacji Pole Dialogu, Stowarzyszenia Q Zmianom i Szkoły Liderstwa. Spotkania pozwoliły uczestnikom spojrzeć na lokalną politykę młodzieżową z perspektywy organizacji, które współpracują z miastem przy jej realizacji. O tej współpracy opowiedział Mateusz Wojcieszak, koordynator programu mentoringowego EGL.

LAB. Co zrobić, gdy młodzi nie przychodzą?

Na warsztaty LAB uczestnicy przynieśli konkretne wyzwania ze swojej pracy. Razem z trenerami i osobami z innych samorządów zastanawiali się między innymi na tym, co zrobić, gdy młodzi nie przychodzą na wydarzenia organizowane przez miasto lub gminę.

Konferencja podsumowała pierwszą edycję mentoringu, a przykłady z gmin pokazały, jak może wyglądać dalsza praca. Na Ochocie wyniki konsultacji pomogą zdecydować o przyszłości przestrzeni dla młodzieży. W Legionowie młodzi już korzystają z Legio #BAZY, a Kacper Wiącek chce poprowadzić tam warsztaty z wystąpień publicznych. Podczas wręczania certyfikatów Tomasz Krześniak mówił o tym, po czym będzie można poznać efekty programu za kilka lat:

Zobacz galerię zdjęć z konferencji [Flickr]

Zapoznaj się z broszurą [PDF]