Europe Goes Local (EGL)
Europe Goes Local (EGL) to europejska platforma współpracy na rzecz rozwoju jakości lokalnej pracy z młodzieżą poprzez rzecznictwo, wymianę wiedzy, wzajemne uczenie się oraz sieciowanie.
Projekt umożliwia lokalnym interesariuszom udział w międzynarodowych wydarzeniach (laboratoria projektowe, wizyty studyjne, szkolenia, seminaria, konferencje) czy pracę nad wspólnymi projektami. Więcej o europejskim wymiarze EGL dowiesz się pod linkiem:
Zachęcamy również do zapoznania się z dokumentem:
W Polsce można też korzystać ze specjalnego wsparcia mentorskiego oferowanego jednostkom samorządu terytorialnego, aby skutecznie opracowywać politykę młodzieżową i tworzyć lokalne strategie pracy z młodymi ludźmi.
Aktualności
Autor: Jędrzej Szynkowski
Pomysł bez wdrożenia? Nic z tego! Racibórz ma konkretną koncepcję budowania polityki młodzieżowej i plan, jak zrobić to krok po kroku. Podczas czerwcowego spotkania z zespołem UrbanLabu przygotowywaliśmy się do uruchomienia pilotażu nowego programu dla młodzieży.
Za nami 7 miesięcy wspólnej pracy. U jej podstaw stoi założenie: „Nie chcemy dokumentu, który kurzy się na półce. Chcemy, żeby to było płynne działanie, żeby polityka młodzieżowa była ciągłym procesem, do którego włączamy młodzież”.
Romantyczne wyobrażenia i rzeczywistość
Burza mózgów. Dziesiątki karteczek z pomysłami zapełniają flipchart. Zmotywowany zespół napędza się do działania, podrzucając kolejne propozycje…
Znam to z praktyki. Większość szkoleń, które prowadzę, dotyczą twórczego rozwiązywania problemów. W projektach chętnie sięgam po Design Thinking – podejście do szukania rozwiązań, w których punktem wyjścia są faktyczne potrzeby odbiorców, a nie założenia na ich temat. Podczas warsztatów dzieje się dużo, widać postępy, a to… może zafałszować realny obraz procesu.
Kreatywność jest o wiele mniej romantyczna. Obok momentów olśnienia są ślepe uliczki, porażki i pomysły, które wydawały się świetne. I to o wiele więcej niż wartościowych kierunków działania.
Albo – okazuje się, że wymyślenie zarysu inicjatywy było atrakcyjne, ale kiedy przychodzi do jej wdrożenia… nie ma chętnych, żeby się do tego zabrać.
W Raciborzu mają pomysły na działanie, ludzi, którzy biorą za nie odpowiedzialność, i konkretny plan wdrożenia. Pracowaliśmy nad nim w czerwcu, w ramach programu Europe Goes Local.
Zespół EGL Urzędu Miasta Racibórz wraz z mentorem; od lewej Ela Franiczek, Jędrzej Szynkowski, Rafał Krzyżok, Jola Bujalska
Długa droga
Zanim doszliśmy do tego kroku, pokonaliśmy długą drogę. Od stycznia cyklicznie spotykaliśmy się na Teamsach, zapełniając wirtualną tablicę setkami notatek. Część z nich (naliczyłem 94) to obserwacje, pomysły na potencjalne usprawnienia i zupełnie nowe inicjatywy, które wypracowaliśmy po warsztatach z Młodzieżową Radą Miasta.
Bo – oprócz rozmów w zespole – robiliśmy wszystko, żeby spojrzeć na politykę młodzieżową szerzej. Szukaliśmy partnerów, informacji z pierwszej ręki, weryfikowaliśmy ścieżki działania w samorządzie lokalnym. Większość pracy wykonała ekipa UrbanLabu, ja dołączyłem do niej na miejscu w marcu (więcej o tym, co wtedy zrobiliśmy, przeczytasz w tekście „EGL w Raciborzu. UrbanLab, miastotworzenie i młodzież”, który również znajduje się w aktualnościach).
Drugi raz pojawiłem się w czerwcu. Tym razem nie szukaliśmy pomysłów, ale konkretnego planu na ich wdrożenie.
Co wypracowaliśmy?
Nawet najlepsza wizja może nie wytrzymać zderzenia z rzeczywistością, jeśli zabraknie strategii działania. Poświęciliśmy zbyt dużo czasu na pracę nad nowym podejściem do polityki młodzieżowej w Raciborzu, żeby zatrzymać się na ogólnikach i hasłach, które brzmią świetnie w komunikatach prasowych, ale niekoniecznie wiadomo, co z nich wynika.
Dlatego podczas czerwcowego spotkania wzięliśmy się do układania kolejnych kroków wdrożenia:
- stworzyliśmy plan poprzedzający oficjalny start pilotażu młodzieżowego programu liderskiego;
- powstał media plan na kampanię informacyjną i rekrutację do programu;
- opracowaliśmy katalog korzyści i listę zadań dla uczestniczących w nim osób – tak żeby w momencie zgłoszenia dysponowały informacjami niezbędnymi do podjęcia decyzji, czy warto w to wejść;
- przedyskutowaliśmy (i zapisaliśmy) pomysły na to, jakie osoby i instytucje mogą wspierać nagłośnienie programu;
- przygotowaliśmy plan B (C i D też), na wypadek gdyby część założeń się nie sprawdziła
Przygotowania do pilotażu i szlifowanie koncepcji przeplataliśmy spotkaniami – z młodzieżą i urzędnikami.
Z Nadią – społeczniczką i organizatorką wydarzeń dla młodzieży – rozmawialiśmy o tym, jak budować kampanię informacyjną wspólnie z młodzieżą. Z Karolem – przewodniczącym MRM – o jego obserwacjach z wizyty studyjnej w Warszawie i pomysłach na zmianę formuły wyborów do Rady. Martyna wyszła z propozycją organizacji cyklu spotkań, których wspólną osią byłaby inspirowana „Mafią” gra towarzyska, pozwalająca budować relacje i rozwijać kompetencje.
Od lewej: koordynator zespołu EGL w mieście Racibórz; wiceprezydent Raciborza Małgorzata Rudnicka-Głowińska; mentor Jędrzej Szynkowski
Czas na spotkanie znalazła wiceprezydent Raciborza – Małgorzata Rudnicka-Głowińska. Przedyskutowaliśmy to, jak doświadczenia udziału w Europe Goes Local mogą wspierać długofalową politykę młodzieżową w mieście. Poruszyliśmy też wątek demokratyzacji wyborów do Młodzieżowej Rady Miasta. O tym samym rozmawialiśmy z kierownikiem Biura Prezydenta Miasta (a zarazem – opiekunem MRM) – Leszkiem Jureczką. Przy okazji zyskaliśmy kilka cennych informacji i inspiracji. Dzięki temu kilka pomysłów, które wydawały się poza zasięgiem, stały się o wiele bardziej prawdopodobne do wdrożenia.
Klub 47-400
Równolegle na instagramowym profilu UrbanLab trwało głosowanie na nazwę programu. Najpierw młodzież miała możliwość zgłoszenia swoich propozycji. Następnie losowo dobrano je w pary i poddano ocenie, wykorzystując system knock-out. Opcja, która zdobyła mniej głosów, odpadała z dalszej rywalizacji.
W finale bezkonkurencyjny okazał się Klub 47-400, nawiązujący do kodu pocztowego Raciborza. Pod tą nazwą zostanie przeprowadzony pilotaż programu. Więcej informacji na temat programu liderskiego:
Autorka: Anna Terlecka, Kierownik Wydziału Komunikacji Społecznej i Promocji, Urząd Miasta Świdwin
12 sierpnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Młodzieży. To doskonały moment, aby podsumować działania realizowane przez Miasto Świdwin w ramach projektu mentoringowego EGL, ale przede wszystkim opowiedzieć o tym, co przed nami. Jedno jest pewne – projekt dobiega końca, jednak nasza współpraca z młodzieżą dopiero nabiera rozpędu.
W ostatnich miesiącach wspólnie z młodzieżą oraz dorosłymi przyglądaliśmy się Świdwinowi z perspektywy młodego człowieka. Analizowaliśmy zasoby miasta, jego mocne strony, ale również deficyty i potrzeby, które mają znaczenie dla młodych mieszkańców.
Rozmowy, warsztaty i wspólna praca pozwoliły nam nie tylko lepiej zrozumieć oczekiwania młodzieży, ale również zweryfikować wiele przekonań, które jako dorośli często mamy na temat tego, czego młodzi ludzie naprawdę potrzebują.
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z całego procesu jest potrzeba realnej sprawczości młodych ludzi.
Nie chcemy budować polityki młodzieżowej wyłącznie poprzez działania przygotowywane przez dorosłych „dla młodzieży”. Zależy nam na tym, aby młodzi mieszkańcy Świdwina byli współautorami działań, które ich dotyczą – uczestniczyli w rozmowach, zgłaszali pomysły, podejmowali inicjatywy i mieli realny wpływ na ich realizację.
Dlatego jednym z kierunków dalszej pracy będzie jeszcze większe zaangażowanie młodych ludzi w działalność Młodzieżowej Rady Miasta, a także wzmacnianie ich roli jako przestrzeni dialogu, inicjatywy i współdecydowania.
Drugim ważnym celem jest stworzenie w Świdwinie Młodzieżowego Centrum – Przestrzeni Młodych.
Podczas rozmów bardzo wyraźnie wybrzmiała potrzeba miejsca, które młodzi ludzie będą mogli traktować jako swoje.
Nie chodzi wyłącznie o lokal, w którym można się spotkać. Młodzieżowe Centrum powinno być przestrzenią, w której młodzi będą mogli rozwijać zainteresowania, organizować wydarzenia, realizować własne inicjatywy, rozmawiać, wspólnie pracować i po prostu spędzać czas.
Jednocześnie młodzież jasno podkreślała, że taka przestrzeń nie oznacza braku zasad ani pełnej dowolności.
Dla młodych ważne jest stworzenie jasnego regulaminu funkcjonowania miejsca, który określi zasady korzystania z Centrum, odpowiedzialność jego użytkowników oraz kwestie związane z bezpieczeństwem.
Istotna jest dla nich także obecność osoby dorosłej – nie jako kogoś, kto będzie kierował wszystkimi działaniami i narzucał młodym swoje rozwiązania, lecz jako opiekuna, przewodnika i źródła wsparcia informacyjnego.
Dorosły ma pomagać w dotarciu do potrzebnych informacji, wskazywać możliwe rozwiązania, wspierać w kwestiach organizacyjnych i formalnych oraz czuwać nad bezpieczeństwem. Jednocześnie to młodzi powinni mieć przestrzeń do podejmowania decyzji, realizacji pomysłów i uczenia się odpowiedzialności za własne działania.
Jednym z najważniejszych i jednocześnie najbardziej pozytywnych doświadczeń tego projektu była dla nas postawa świdwińskiej młodzieży.
Dorośli czasami zakładają, że oczekiwania młodych koncentrują się przede wszystkim wokół kina, popularnych restauracji czy miejsc typowo rozrywkowych.
Tymczasem podczas wspólnej pracy młodzi ludzie pokazali ogromną dojrzałość.
Rozmawiali o swoim bezpieczeństwie, zastanawiali się, w jaki sposób Młodzieżowe Centrum powinno funkcjonować, skąd mogłyby pochodzić środki na jego utrzymanie, jakie zasady powinny w nim obowiązywać i jak zadbać o to, aby miejsce dobrze służyło wszystkim użytkownikom.
Młodzież zastanawiała się również nad tym, co sama może wnieść do takiej przestrzeni – jakie inicjatywy można tam realizować, jakie wydarzenia organizować i w jaki sposób wspólnie odpowiadać za jej funkcjonowanie.
To pokazuje bardzo wyraźnie, że młodzi ludzie nie oczekują „samowolki”. Chcą swobody działania, ale jednocześnie rozumieją potrzebę odpowiedzialności, bezpieczeństwa i jasno określonych zasad.
Jesteśmy bardzo dumni z naszej świdwińskiej młodzieży.
Widzimy w niej ogromny potencjał, kreatywność, odpowiedzialność oraz gotowość do podejmowania inicjatyw. Wierzymy, że młodzi mieszkańcy Świdwina mogą zrobić naprawdę wiele. Potrzebują jednak zaufania, odpowiednich warunków i przestrzeni, w której będą mogli działać.
Projekt miał jeszcze jeden niezwykle ważny wymiar. Pozwolił spotkać się dwóm perspektywom – młodych ludzi i dorosłych.
Wspólna praca sprawiła, że osoby, które na początku podchodziły do niektórych pomysłów z dystansem lub wątpliwościami, mogły zobaczyć młodych ludzi jako świadomych, odpowiedzialnych i zaangażowanych partnerów.
Młodzież pokazała, że chce nie tylko zgłaszać oczekiwania, ale również brać odpowiedzialność za swoje pomysły i aktywnie uczestniczyć w ich realizacji.
To niezwykle ważna zmiana, ponieważ właśnie od wzajemnego zaufania zaczyna się prawdziwa współpraca.
Realizacja tego procesu nie byłaby możliwa bez osób, które potrafiły połączyć różne perspektywy, stworzyć przestrzeń do rozmowy i pomóc nam wyciągnąć z niej najważniejsze wnioski.
Szczególne podziękowania kierujemy do Elizy Bujalskiej, która wspierała nas w ramach mentoringu.
Jej niezwykła energia, otwartość i umiejętność prowadzenia dialogu sprawiły, że świat młodzieży i dorosłych mógł się naprawdę spotkać.
Dziękujemy za uważność, inspirację, cierpliwość i za to, że z wielu rozmów, doświadczeń, emocji i pomysłów potrafiłaś wydobyć to, co najważniejsze – kwintesencję potrzeb świdwińskiej młodzieży i kierunków dalszego działania.
Serdecznie dziękujemy również Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji – FRSE za zaproszenie Miasta Świdwin do udziału w projekcie mentoringowym.
Udział w projekcie był dla nas okazją do zdobycia wiedzy, wymiany doświadczeń i spojrzenia na lokalną politykę młodzieżową z nowej perspektywy.
Ogromną wartością były również wizyty studyjne i rozmowy z przedstawicielami Kielc, Warszawy i Lublina.
Dziękujemy za otwartość, dzielenie się dobrymi praktykami oraz niezwykle cenne rady.
Jako miasta posiadające duże doświadczenie w tworzeniu polityk młodzieżowych i rozwijaniu przestrzeni dla młodych ludzi jesteście dla nas ważnym źródłem wiedzy, inspiracji i wsparcia.
Wasze doświadczenia pokazują, że konsekwentne budowanie dialogu z młodzieżą przynosi efekty i że warto tworzyć rozwiązania nie tylko dla młodych, ale przede wszystkim razem z młodymi.
Szczególne podziękowania kierujemy również do Zespołu EGL działającego z ramienia Miasta Świdwin, którego praca i zaangażowanie były niezwykle ważną częścią całego procesu.
Dziękujemy za czas, energię, otwartość na nowe rozwiązania oraz gotowość do wspólnej pracy z młodzieżą i dorosłymi. Za udział w spotkaniach, analizowanie zasobów i deficytów naszego miasta, rozmowy o potrzebach młodych mieszkańców oraz wspólne poszukiwanie rozwiązań, które mogą przełożyć się na konkretne działania.
Projekt był również procesem uczenia się dla nas samych – słuchania, konfrontowania różnych perspektyw i zmieniania sposobu myślenia o roli młodych ludzi w mieście.
Dziękujemy całemu Zespołowi EGL za wkład, pracę i konsekwencję w budowaniu kierunku, w którym chcemy dalej podążać.
To, co wspólnie wypracowaliśmy w ramach projektu, nie pozostanie tylko na papierze. Teraz chcemy przełożyć te wnioski na konkretne działania razem z młodzieżą.
Projekt mentoringowy EGL dobiega końca, ale dla Świdwina nie oznacza to zakończenia działań związanych z młodzieżą.
Od września planujemy kolejne działania realizowane wspólnie z młodymi ludźmi. Będziemy konsekwentnie pracować nad celami, które zostały określone podczas projektu.
Chcemy rozwijać i wzmacniać Młodzieżową Radę Miasta, tworzyć kolejne możliwości angażowania młodzieży w życie Świdwina oraz pracować nad koncepcją Młodzieżowego Centrum – miejsca, które będzie odpowiedzią na rzeczywiste potrzeby młodych mieszkańców.
O kolejnych etapach, spotkaniach, pomysłach i efektach będziemy na bieżąco informować mieszkańców.
Nie traktujemy tego procesu jako jednorazowego działania czy projektu, który zakończy się wraz z ostatnim spotkaniem.
Chcemy trwałej zmiany w sposobie, w jaki Świdwin rozmawia z młodymi ludźmi, słucha ich, wspiera ich pomysły i zaprasza ich do współdecydowania o naszym mieście.
Międzynarodowy Dzień Młodzieży jest więc dla nas nie tylko okazją do świętowania.
To także przypomnienie, że młodzi ludzie nie są wyłącznie przyszłością Świdwina.
Są jego ważną częścią już dziś.
Chcemy ich słuchać.
Chcemy z nimi współpracować.
Chcemy dawać im sprawczość.
Chcemy tworzyć przestrzeń, w której będą mogli rozwijać swoje pomysły i brać odpowiedzialność za to, co wspólnie z nami budują.
Czy młodzi ludzie mogą realnie wpływać na rozwój swojej gminy? W Święciechowie odpowiedź brzmi: zdecydowanie tak. W 2026 roku gmina, uczestnicząc w programie mentoringowym Europe Goes Local, wdrożyła Młodzieżowy Budżet Partycypacyjny Gminy Święciechowa (MBP) – nowe narzędzie polityki młodzieżowej, które pozwala młodym mieszkańcom nie tylko zgłaszać własne pomysły na działania społeczne, ale także decydować o tym, które z nich zostaną zrealizowane dzięki środkom z budżetu gminy.
To kolejny krok w konsekwentnie prowadzonej polityce młodzieżowej. Święciechowa należy do nielicznych gmin w Polsce posiadających opracowaną strategię rozwoju polityki młodzieżowej. Dokument ten wyznacza długofalowe kierunki wspierania aktywności obywatelskiej, rozwoju kompetencji oraz udziału młodych ludzi w życiu lokalnej społeczności.
Na koniec 2024 roku gminę Święciechowa zamieszkiwało 8496 osób, z czego aż 1215 stanowiła młodzież w wieku od 13 do 24 lat. To znacząca grupa mieszkańców, której potrzeby i pomysły coraz częściej stają się ważnym elementem lokalnych polityk publicznych.
Jak podkreśla wójt gminy Mikołaj Kostaniak:
Strategia to fundament, na którym budujemy przestrzeń dla rozwoju, aktywności i zaangażowania młodych ludzi. Ten dokument wyznacza kierunki, które pozwolą naszej młodzieży nie tylko realizować swoje pasje, ale i wpływać na kształt lokalnej społeczności. Inwestując w młode pokolenie, inwestujemy w przyszłość gminy – pełną energii, innowacji i możliwości.
Od strategii do działania
Sam dokument strategiczny nie ma mocy zmiany rzeczywistości. Potrzebne są konkretne rozwiązania, które pozwolą młodym mieszkańcom doświadczać sprawczości i współdecydowania. Właśnie dlatego udział w programie Europe Goes Local stał się dla Święciechowy okazją do przełożenia zapisów strategii na praktyczne działania.
Celem mentoringu było wypracowanie oraz wdrożenie Młodzieżowego Budżetu Partycypacyjnego jako stałego elementu lokalnej polityki młodzieżowej. Nie chodziło jedynie o jednorazowe przedsięwzięcie, ale o stworzenie przejrzystego procesu, który w kolejnych latach będzie angażował młodym mieszkańców w podejmowanie decyzji dotyczących ich najbliższego otoczenia.
Na realizację pierwszej edycji gmina przeznaczyła 9000 zł. Środki pozwalają na sfinansowanie co najmniej trzech projektów o wartości do 3000 zł każdy, przy czym regulamin dopuszcza realizację większej liczby inicjatyw, jeśli ich koszt będzie niższy i zmieści się w dostępnej puli.
Jak działa Młodzieżowy Budżet Partycypacyjny?
MBP został zaprojektowany jako proces edukacyjny, który uczy demokracji poprzez działanie. Młodzi ludzie przechodzą wszystkie etapy tworzenia inicjatywy społecznej – od pomysłu, przez przygotowanie projektu i kosztorysu, realizację kampanii promującej własny projekt, głosowanie aż po samodzielną realizację projektu przy wsparciu mentorów.
Jednym z najważniejszych etapów przygotowań było opracowanie regulaminu oraz całego procesu wdrażania budżetu. Nie tworzono go od zera.
Punktem wyjścia były doświadczenia pilotażowego budżetu realizowanego wcześniej przez lokalne Stowarzyszenie ZMW Dzięki temu możliwe było wykorzystanie sprawdzonych rozwiązań przy jednoczesnym dodaniu nowej formuły odpowiedniej z punktu widzenia realizatora, jakim jest Urząd Gminy.
Projekty mogły zgłaszać co najmniej dwuosobowe zespoły osób w wieku od 12 do 21 lat, mieszkających lub uczących się na terenie gminy Święciechowa. Zgłaszane inicjatywy musiały mieć charakter społeczny, angażować młodzież oraz być dostępne dla mieszkańców. Regulamin wyklucza projekty inwestycyjne oraz przedsięwzięcia polegające wyłącznie na zakupie wyposażenia. Dzięki temu nacisk położono przede wszystkim na działania integrujące, edukacyjne, kulturalne czy sportowe, które budują aktywność społeczną.
Każdy projekt musiał zawierać opis planowanych działań, wskazanie celu, szczegółowy kosztorys oraz informacje o autorach. W przypadku osób niepełnoletnich wymagane było także uzyskanie zgody rodzica lub opiekuna prawnego.
Za prawidłowy przebieg procesu odpowiada Zespół Koordynacyjny, w którego skład weszli przedstawiciele Urzędu Gminy, szkół podstawowych z terenu gminy oraz Młodzieżowej Rady Gminy. Takie rozwiązanie sprawia, że organizacja budżetu staje się wspólnym przedsięwzięciem różnych środowisk pracujących z młodzieżą oraz samej młodzieży.
Również ważną rolę odgrywają mentorzy i mentorki, których zadaniem jest wspierać młodzież m.in. w realizacji zwycięskich projektów.
Od pomysłu do realizacji – przebieg pierwszej edycji
Cały proces przygotowania oraz częściowego wdrożenia Młodzieżowego Budżetu Partycypacyjnego udało się przeprowadzić w niecałe pół roku. Od lutego do kwietnia trwały prace nad wypracowaniem regulaminu oraz niezbędnej dokumentacji, która została przyjęta zarządzeniem Wójta Gminy. Następnie członkinie Młodzieżowej Rady Gminy, wraz z pracownikami urzędu, zorganizowały spotkania we wszystkich szkołach na terenie gminy, aby szczegółowo przedstawić młodzieży założenia programu.
Kolejnym krokiem był nabór wniosków, w ramach którego wpłynęły łącznie 4 projekty. Na początku czerwca odbyło się posiedzenie Zespołu Koordynującego w celu weryfikacji formularzy. Po drobnych uzupełnieniach wszystkie zgłoszone inicjatywy zakwalifikowano do etapu głosowania.
Po przeprowadzeniu kampanii promocyjnej odbyło się głosowanie – miało ono miejsce bezpośrednio w szkołach oraz w siedzibie Urzędu Gminy. Łącznie swój głos oddało 213 osób, co stanowi ok. 30% ogółu uprawnionych.
Warunkiem koniecznym do rozpoczęcia realizacji zwycięskich inicjatyw było zabezpieczenie środków finansowych w budżecie gminy, co nastąpiło w czerwcu. Tuż po tym wójt gminy zaprosił autorów wygranych projektów i uroczyście wręczył im symboliczne czeki. Wyłonione przedsięwzięcia będą realizowane przez młodzież do końca października.
Komentarz mentorki EGL Agnieszki Maszkowskiej
Cieszę się bardzo, że mogłam wspierać doradczo właśnie tę gminę, która zdecydowała się na wdrożenie mechanizmu budżetu partycypacyjnego dla młodzieży. Myślę, że moje dotychczasowe doświadczenie zdobyte podczas wdrażania szkolnych budżetów partycypacyjnych pomogło uczestnikom programu EGL dopracować regulamin, przygotować niezbędną dokumentację oraz zaplanować wszystkie etapy realizacji przedsięwzięcia. A poza tym naprawdę mocno wierzę w to, że młodzieżowe i szkolne budżety są doskonałym sposobem angażowania i wzmacniania sprawczości młodzieży. Polecam je wszystkim samorządom, które chcą sprawdzonych mechanizmów rozwoju polityki młodzieżowej.
Chcecie rozwijać politykę młodzieżową w swojej gminie i podnosić standardy lokalnej pracy z młodzieżą?
Jesteście zainteresowani udziałem w programie mentoringowym Europe Goes Local?
Zgłoście się do nas!
Rekrutację do kolejnej, II edycji programu planujemy rozpocząć już jesienią.
Dlatego już teraz zapraszamy gminy z całej Polski, które rozważają zgłoszenie się do programu i chcą lepiej poznać jego założenia.
Co oferujemy:
Aby lepiej się poznać i sprawdzić, czy udział w programie jest właśnie dla Waszej gminy, zapraszamy do udziału w jednym spotkanie online z naszym zespołem.
Ta rozmowa pomoże Wam przyjrzeć się sytuacji w gminie oraz odpowiedzieć na pytanie, czy EGL jest właśnie dla Was!
Spotkania będą odbywały się do końca września i zaproponujemy je wybranym gminom, które prześlą zgłoszenie.
Zainteresowanych prosimy o wypełnienie krótkiego formularza:
Autorka: Maryia Hlukhava
W dniach 22-27 czerwca 2026 r. przedstawiciele samorządów i pracownicy młodzieżowi z całej Europy spotkali się w Czarnogórze i Albanii na wizycie studyjnej „Europe Goes Local”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Centrum Zasobów SALTO dla Europy Południowo-Wschodniej we współpracy z Narodowymi Agencjami z Polski, Niemiec i Słowenii, Centrum Zasobów SALTO dla Europy Wschodniej i Kaukazu oraz lokalnymi partnerami. Celem wizyty studyjnej było wzmocnienie lokalnej pracy z młodzieżą poprzez współpracę międzynarodową, wzajemne uczenie się i wymianę dobrych praktyk.
Program rozpoczął się w Podgoricy w Czarnogórze, gdzie uczestnicy mieli okazję poznać się i nawiązać kontakty przed rozpoczęciem wizyt studyjnych. Podczas pierwszych sesji wymienili się informacjami o swoich gminach i zgłębili różne realia lokalnej pracy z młodzieżą w Europie. Jednym z najważniejszych punktów wizyty było spotkanie z władzami miasta Podgorica, podczas którego uczestnicy zapoznali się z polityką młodzieżową miasta, mechanizmami uczestnictwa młodzieży oraz przygotowaniami do ubiegania się Podgoricy o tytuł Europejskiej Stolicy Młodzieży 2028. Specjalny okrągły stół z udziałem członków komitetu sterującego umożliwił uczestnikom omówienie, jak lokalne władze, organizacje młodzieżowe i młodzież współpracują, aby tworzyć lepsze możliwości dla młodzieży.
Uczestnicy odwiedzili również kilka przestrzeni młodzieżowych w Podgoricy, spotykając się z lokalnymi pracownikami młodzieżowymi i młodymi ludźmi, którzy przedstawili swoje codzienne działania. Wizyty te pokazały praktyczne przykłady, jak centra młodzieżowe wspierają rozwój osobisty, wolontariat, partycypację i uczenie się pozaformalne. Zamiast uczyć się wyłącznie poprzez prezentacje, uczestnicy mogli zaobserwować, jak praca z młodzieżą funkcjonuje w praktyce i zadać pytania bezpośrednio osobom zaangażowanym.
Drugi dzień koncentrował się na Cetyni, gdzie uczestnicy zgłębili podejście gminy do polityki młodzieżowej i odwiedzili lokalne przestrzenie młodzieżowe. Dyskusje koncentrowały się na roli gmin we wspieraniu młodych ludzi, tworzeniu bezpiecznych przestrzeni i budowaniu współpracy z lokalnymi organizacjami. Wymiana doświadczeń pomogła uczestnikom porównać różne systemy lokalne i zidentyfikować rozwiązania, które mogłyby sprawdzić się również w ich własnych gminach.
Kontynuacją wizyty studyjnej była wizyta w Szkodrze w Albanii. Podczas transferu uczestnicy zastanawiali się nad dotychczasowymi doświadczeniami, a następnie odkryli kolejny przykład lokalnej pracy z młodzieżą na Bałkanach Zachodnich. W Szkodrze spotkali się z przedstawicielami gminy, zapoznali się z lokalną strategią młodzieżową i odwiedzili przestrzenie młodzieżowe, w których młodzi ludzie aktywnie organizują inicjatywy edukacyjne, kulturalne i obywatelskie. Uczestnicy mieli również czas wolny na zwiedzanie miasta i kontynuowanie nieformalnych dyskusji z kolegami z różnych krajów.
Każdy dzień był okazją do refleksji, wzajemnego uczenia się i budowania partnerstw. Pracując w małych grupach, uczestnicy omawiali podobieństwa i różnice między lokalnymi systemami pracy z młodzieżą, identyfikowali wspólne wyzwania i badali, w jaki sposób Europejska Karta Lokalnej Pracy z Młodzieżą może wspierać przyszły rozwój w ich gminach. Spotkania grup krajowych i regionalnych pozwoliły również uczestnikom zaplanować przyszłą współpracę po powrocie do domu.
Program został opracowany w oparciu o uczenie się pozaformalne. Zamiast długich wykładów uczestnicy zdobywali wiedzę poprzez wizyty studyjne, spotkania z lokalnymi władzami, rozmowy z pracownikami młodzieżowymi i młodzieżą, obserwację praktyczną, dyskusje grupowe, działania networkingowe i codzienne sesje refleksyjne. Takie podejście zachęcało wszystkich do aktywnego wnoszenia własnego doświadczenia i pomysłów.
Poza formalnym programem uczestnicy mieli również okazję poznać kulturę i gościnność Czarnogóry i Albanii. Lokalna młodzież, wspólne kolacje, przerwy kawowe i nieformalne spotkania networkingowe stworzyły wiele okazji do kontynuowania dyskusji, wymiany pomysłów i budowania trwałych przyjaźni zawodowych.
Ostatni dzień poświęcono ewaluacji i planowaniu przyszłej współpracy. Uczestnicy zastanawiali się nad zdobytą wiedzą, wskazywali pomysły, które chcieliby wdrożyć w swoich gminach, oraz omawiali możliwości przyszłych partnerstw w ramach sieci Europe Goes Local.
Wizyta studyjna wyraźnie pokazała, że choć gminy w całej Europie działają w różnych kontekstach, łączy je to samo zaangażowanie we wspieranie młodzieży. Ucząc się bezpośrednio z lokalnych praktyk w Czarnogórze i Albanii, uczestnicy wrócili do domów z nową wiedzą, praktyczną inspiracją, silniejszymi sieciami międzynarodowymi i świeżymi pomysłami na usprawnienie lokalnej pracy z młodzieżą w swoich społecznościach.
Konferencja European EGL Event 2026 (Europe Goes Local), która odbyła się w dniach 2-5 czerwca 2026 r. w Tromsø w Norwegii, była jednym z ważniejszych spotkań europejskiej społeczności zajmującej się pracą z młodzieżą. Wydarzenie zgromadziło praktyków, przedstawicieli samorządów i instytucji z różnych krajów, tworząc przestrzeń do rozmowy o tym, jak skutecznie wspierać uczestnictwo młodych ludzi – szczególnie w społecznościach oddalonych i mniej uprzywilejowanych.
Tegoroczna edycja miała wyjątkowy charakter, ponieważ została połączona z obchodami 10-lecia inicjatywy Europe Goes Local. Była to więc nie tylko okazja do wymiany doświadczeń i zdobywania wiedzy, ale także moment podsumowania dekady współpracy i rozwoju działań na rzecz lokalnej pracy z młodzieżą w Europie.
Program konferencji był intensywny i bardzo różnorodny – obejmował wizyty studyjne, prezentacje dobrych praktyk, warsztaty oraz otwarte formaty dyskusji. Dużą wartością było to, że rozmowy koncentrowały się na konkretnych rozwiązaniach i doświadczeniach możliwych do wykorzystania w codziennej pracy, a nie tylko na założeniach teoretycznych.
Samo Tromsø okazało się niezwykle ciekawym tłem dla tego wydarzenia. Jako Europejska Stolica Młodzieży 2026 miasto wyraźnie stawia na rozwój młodych ludzi, oferując liczne i różnorodne przestrzenie młodzieżowe oraz wspierając ich aktywne uczestnictwo w życiu lokalnym. To właśnie tam można było zobaczyć w praktyce, jak wygląda dobrze funkcjonujący system pracy z młodzieżą, dostosowany do specyfiki miejsca.
Udział w konferencji to nie tylko zdobycie nowej wiedzy, ale także spotkanie społeczności, która mierzy się z podobnymi wyzwaniami w różnych częściach Europy. To właśnie ten wymiar współpracy i wymiany doświadczeń jest jedną z największych wartości Europe Goes Local.
Wyjazd był bardzo inspirujący i już teraz trudno nie myśleć o tym, co dalej – z niecierpliwością czekamy na kolejne działania i spotkania w ramach EGL oraz na to, jak ta współpraca będzie się rozwijać w kolejnych latach.
Autorka: Aleksandra Garbala
Reprezentując Gminę Starachowice, wzięłyśmy udział w lokalnej wizycie studyjnej realizowanej w ramach programu mentoringowego Europe Goes Local, w składzie: Aleksandra Garbala oraz Natalia Świgoń. Wydarzenie odbyło się w dniach 20-22 maja 2026 r. i zgromadziło samorządowców oraz osoby zaangażowane w rozwój polityki młodzieżowej z całego kraju.
Celem wizyty było poznanie dobrych praktyk związanych z tworzeniem nowoczesnej polityki młodzieżowej, budowaniem przestrzeni dla młodych ludzi oraz wzmacnianiem ich zaangażowania w życie lokalnych społeczności. Spotkania i warsztaty pokazały, że młodzież należy traktować nie tylko jako odbiorców działań samorządu, ale przede wszystkim jako partnerów i inwestycję w przyszłość.
Pierwszym przystankiem wizyty były Kielce, gdzie odwiedziliśmy Urban Lab – nowoczesną i dynamicznie rozwijającą się przestrzeń otwartą na potrzeby młodzieży. W tym miejscu czuć było masę energii, ale przede wszystkim młodzież czuła się w nim jak u siebie. Niezwykle ważne było podkreślenie roli osób pracujących w miejscach dla młodzieży, bo w dużej części to oni tworzą atmosferę otwartości i akceptacji.
Kolejny dzień spędziliśmy w Lublinie, poznając miejskie laboratoria dialogu i przestrzenie młodzieżowe prowadzone we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Szczególne wrażenie zrobiły miejsca takie jak „Hej!” czy „Po Prostu Fajne Miejsce”, tworzone z ogromnym zaangażowaniem, pasją i autentyczną troską o młodych ludzi. Zobaczenie na własne oczy tego, jak Lublin rozwinął się pod kątem dbania o młodzież i tworzenia polityki młodzieżowej, było niezwykle inspirujące.
Ostatnim etapem wizyty była Warszawa, gdzie poznaliśmy założenia powstającej przestrzeni młodzieżowej, tworzonej w oparciu o szerokie konsultacje społeczne. Zobaczyliśmy, że decydenci naprawdę włączają młodzież w tworzenie ich miejsca, tak aby odpowiadało ono realnym potrzebom młodych mieszkańców. Ważnym elementem spotkania było podkreślenie roli pracowników młodzieżowych w całokształcie pracy z młodzieżą oraz konieczność zadbania o ich zdrowie psychiczne i work-life balance przez pracodawcę.
Udział w wizycie był dla nas niezwykle wartościowym doświadczeniem. Pozwoliło nam to nie tylko poznać inspirujące rozwiązania wdrażane w innych miastach, ale również nawiązać kontakty z osobami i instytucjami aktywnie działającymi na rzecz młodzieży w całej Polsce.
Zdobyta wiedza, wymiana doświadczeń oraz poznane dobre praktyki stanowią cenną inspirację do dalszego rozwijania działań wspierających młodzież oraz budowania nowoczesnej i otwartej polityki młodzieżowej w Starachowicach.
W dniach 20-22 maja 2026 r. przedstawiciele władz samorządowych uczestniczący w programie Europe Goes Local w Polsce wzięli udział w trzydniowej wizycie studyjnej w Kielcach, Lublinie i Warszawie, zorganizowanej przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji – autora programu mentoringowego EGL w Polsce. W wydarzeniu uczestniczyli reprezentanci m.in. Świdwina, Święciechowy, Starachowic, Mińska Mazowieckiego, Legionowa, Miedzichowa, Ostrołęki i Raciborza, którzy mieli okazję poznać różnorodne podejścia do projektowania i wdrażania lokalnych polityk młodzieżowych.
Pierwszego dnia w Kielcach spotkania odbywały się w Urban Labie, gdzie zaprezentowano proces tworzenia miejskiej polityki młodzieżowej – od diagnozy potrzeb, przez budowanie poparcia politycznego, po wdrażanie konkretnych rozwiązań. Istotnym elementem była również rozmowa z przedstawicielami Młodzieżowej Rady Miasta, która pokazała, jak wzmacniać realną reprezentację głosu młodych w samorządzie.
W Lublinie uczestnicy poznali systemowe podejście do zarządzania polityką młodzieżową, oparte m.in. na funkcjonowaniu Urban Labu oraz rozwiniętej sieci przestrzeni młodzieżowych. Wizyty w miejscach takich jak Baobab, Hej!, Po prostu Fajne Miejsce czy Spójnik pozwoliły zobaczyć w praktyce różnorodne modele pracy z młodzieżą oraz skuteczną współpracę samorządu z organizacjami pozarządowymi.
Trzeciego dnia w Warszawie uczestnicy spotkali się z przedstawicielkami Zespołu Polityki Młodzieżowej Urzędu m.st. Warszawy, poznając rozwiązania z zakresu wsparcia pracowników młodzieżowych, integracji polityki młodzieżowej z systemem edukacji oraz tworzenia nowatorskich przestrzeni dla młodych osób.
Wizyta studyjna stanowiła nie tylko okazję do zdobycia wiedzy, ale przede wszystkim do inspiracji, uczestnicy mieli możliwość poznania sprawdzonych i innowacyjnych rozwiązań, które mogą zostać zaadaptowane w ich lokalnych społecznościach. Bezpośredni kontakt z praktykami, wymiana doświadczeń oraz refleksja nad własnymi działaniami sprzyjały wzmacnianiu kompetencji w zakresie planowania i wdrażania skutecznych, długofalowych polityk młodzieżowych.
Autor: Jędrzej Szynkowski
Źródło: https://szynkowski.eu/egl-w-raciborzu-urbanlab-miastotworzenie-i-mlodziez/
Jeśli polityka młodzieżowa kojarzy Ci się z dokumentem na 80 stron, który kurzy się na półce, Racibórz może Cię zaskoczyć. W UrbanLab mają szklaną kulę, zamieniającą pomysły w zrealizowane działania i zespół ludzi, który zamiast mówić „po co zmieniać to, co mamy?”, pyta „kiedy zaczynamy?”.
Pierwsze skojarzenia z Raciborzem? Historyczna stolica Górnego Śląska. Zamek Piastowski – dawniej siedziba książąt Raciborskich, obecnie – centrum turystyczne, edukacyjne i kulturalne. Dobrej jakości produkty – fabryka słodyczy Mieszko i lokalny browar (do lat 30. XX wieku w mieście produkowano też miliony cygar rocznie).
Nawiązania do tradycji widać tuż po dotarciu na miejsce – podróżnych, wysiadających na dworcu PKP wita parowóz Halinka, a kilkaset metrów dalej czekają średniowieczny rynek i miejskie muzeum, mieszczące się w zabytkowym kościele.
W Raciborzu spędziłem kilka ostatnich dni. Nie po to, by podążać śladami tradycji i koncentrować się na przeszłości. Pojechałem tam, żeby skupić się na teraźniejszości i zastanowić się, co może przynieść przyszłość. Przede wszystkim – w kontekście młodzieży, w czym ma pomóc miastu program, w którym biorę udział.
Europe Goes Local
Europe Goes Local (EGL) to europejska platforma na rzecz rozwoju lokalnej pracy z młodzieżą. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji uruchomiła pilotaż programu, w którym samorządy wypracowują nowe elementy polityki młodzieżowej.
Mają w tym dużą swobodę – „polityką” równie dobrze może być dokument strategiczny, co powołanie młodzieżowej rady miasta, przeprowadzenie diagnozy potrzeb, otwarcie miejsca dla młodych, przygotowanie pracowników młodzieżowych do działań w gminie albo stworzenie nowej oferty zajęciowej. Tak, żeby wypracowane rozwiązanie uwzględniało lokalny kontekst, ambicje samorządu i – przede wszystkim – potrzeby młodzieży.
To intensywny, kilkumiesięczny proces. FRSE oferuje wsparcie w postaci krajowych i międzynarodowych wydarzeń (wizyt studyjnych, laboratoriów projektowych, szkoleń i konferencji) oraz mentoringu – każdej gminie, zakwalifikowanej do programu, towarzyszy osoba, która prowadzi zespół przez kolejne kroki procesu.
I tu wchodzę ja cały na biało.
Miejskie Laboratorium
W pilotażu programu bierze udział 10 samorządów. Jednym z nich jest Racibórz, reprezentowany przez zespół UrbanLab: Elę Franiczek, Jolę Bujalską i Rafała Krzyżoka.
To – dosłownie – miejskie laboratorium. Miejsce, w którym zderzają się pomysły, a skala działań mogłaby zawstydzić niejedno większe miasto. UrbanLab wystartował w lipcu 2025, a w marcu, kiedy pierwszy raz trafiłem do Raciborza, tablica wydarzeń była wypełniona po brzegi. Choć – żeby skorzystać z oferty Labu – możesz po prostu przyjść na miejsce. Do dyspozycji masz kawiarnię, przestrzeń warsztatową i salkę spotkań.
W ciągu dwóch i pół dnia, które spędziłem w Raciborzu, cały czas coś się działo: część osób korzystała ze strefy coworkingowej i sączyła kawę znad latopów, ktoś wdzwaniał się na spotkanie na Teamsach, a do Biura Urban Labu wpadali kolejni ludzie. Większość pytała o ofertę, ale trafił się nawet zespół, który chciał umówić się na… nagranie teledysku do swojej piosenki.
To miejsce dla mieszkańców, ale też – a może przede wszystkim – przez mieszkańców współtworzone. Nie tylko w ramach konsultacji społecznych, które poprzedziły inaugurację działalności miejskiego laboratorium. W oczy rzuca się szklana kula na pomysły: te, które warto wdrożyć w mieście oraz te, które chcesz zrealizować na rzecz innych i potrzebujesz pomocy, żeby wystartować. System działa – wewnątrz pojemnika znajdowało się kilka nowych kartek (Rafał zapewniał mnie, że są sprawdzane na bieżąco – po liczbie wydarzeń, które dzieją się w Labie mam podstawy ufać, że nie ściemniał).
Miastotworzenie
Skąd obecność Raciborza w Europe Goes Local, skoro UrbanLab zdaje egzamin? Odpowiedź jest prosta – miasto chce odświeżyć swoje podejście do polityki młodzieżowej.
Stwierdzenie, że nic nie dzieje się w tym zakresie byłoby niesprawiedliwe. W Raciborzu działa Młodzieżowa Rada Miasta, jest organizowany festiwal talentów, młodzi biorą udział (z sukcesami) w konkursie na biznesplan, a w budżecie obywatelskim mogą zagłosować osoby, które ukończyły 13 lat. Swoją ofertę mają Centrum Kultury i OSiR, który dysponuje rozbudowaną bazą obiektów (z cieszącym się dużym zainteresowaniem lodowiskiem i rozbudowanym przed sezonem letnim aquaparkiem na czele). Tuż obok UrbanLabu jest też Stacja Młodych – przestrzeń dla młodzieży, którą zarządza biblioteka miejska (przestrzenią, nie młodzieżą!).
Chodzi o coś innego. Racibórz chce budować dialog z młodzieżą i zaprosić ją do miastotworzenia. A UrbanLab ma ambicję zostać motorem napędowym tych zmian.
Kiedy spotkaliśmy się po raz pierwszy, rozmawialiśmy o planach, marzeniach, ale też rzeczach, których nie chcemy. Zespół kategorycznie odrzucił tworzenie dokumentów.
– Nie chcemy zamykać pracy z młodzieżą w ramach „półkownika”.
– Półkownika?
– Dokumentu, który kurzy się na półce. Chcemy, żeby to było płynne działanie, żeby polityka młodzieżowa była ciągłym procesem, do którego włączamy młodzież.
Tym mnie kupili.
Pierwsze próby
UrbanLab zaprosił do współpracy Młodzieżową Radę Miasta. To społeczny partner w Europe Goes Local i jeden z powodów, dla których spotkanie z młodzieżą było kluczowe podczas mojej wizyty w Raciborzu.
Jak to zrobiliśmy krok po kroku:
-
Spotkaliśmy się z przewodniczącym MRM – Karolem – żeby porozmawiać o tym, jak widzimy naszą współpracę.
-
Postawiliśmy na przejrzystość – przygotowaliśmy zaproszenia i pakiety informacji (Czego możesz spodziewać się po spotkaniu) dla młodzieży i dla ich rodziców (większość osób w Młodzieżowej Radzie Miasta jest niepełnoletnia).
-
Zadbaliśmy o „spokojną głowę” – Urząd przygotował usprawiedliwienia, które miały udobruchać sceptycznych nauczycieli.
-
Przyjęliśmy założenie, że to młodzi, a nie my są kluczowi podczas spotkania. Nie mieliśmy zamiaru przekonywać ich, że Racibórz jest idealnym miejscem do życia. Chcieliśmy dowiedzieć się, jak patrzą na miasto.
To podejście zdało egzamin.
Nad czym pracowaliśmy podczas spotkania?
Zaczęliśmy od celów spotkania i rozmów, które pozwoliły lepiej się poznać. Okazało się, że młodzież ma ze spobą wiele wspólnego – łączą ją miejsca, znajomi, ambicje i zainteresowania (dotyczyło to nie tylko młodych; niektórzy – jak Sasza – chodzą na siłownię razem z Rafałem z UrbanLabu!).
Po przełamaniu pierwszych lodów spojrzeliśmy na Racibórz z nieco innej perspektywy. Zastanawialiśmy się… jaką byłby osobą. Byłby młody czy stary? Aktywny czy leniwy? Jaką miałby supermoc? Co byłoby jego marzeniem? Czym by się martwił? Jak by wyglądał?
Odpowiedzi na te pytania, uzupełnione o portrety posłużyły do stworzenia galerii, która towarzyszyła nam podczas spotkania.
W kolejnym module przyglądaliśmy się miejscom i ludziom.
Najpierw – w oparciu o aplikację Padlet – zmapowaliśmy punkty, w których młodzi czują się dobrze. Oprócz dodania lokalizacji na wirtualnej mapie prosiliśmy o krótkie uzasadnienie, dlaczego dane miejsce jest warte uwagi.
Później stworzyliśmy listę dorosłych, na których młodzież w Raciborzu może liczyć. Znalazły się na niej osoby, które oferują wsparcie, potrafią docenić, inspirują, służą radą i dobrym słowem lub – po prostu – które sprawiają, że młodzi czują się swobodnie. Co cieszy – na post-itach pojawiały się osoby z różnych obszarów: od edukacji, przez urząd i miejskie jednostki, po kluby sportowe, organizacje pozarządowe i parafię.
Następnym krokiem była dyskusja o tym, co działa i tym, co przeszkadza w Raciborzu. Rozmawialiśmy o możliwościach, wydarzeniach, których mogą Raciborzowi zazdrościć inne miejscowości i tym, dlaczego dobrze tu mieszkać. Spojrzeliśmy też na drugą stronę medalu – rozczarowania, frustracje i rzeczy, których brakuje.
Ostatni moduł poświęciliśmy na stworzenie skrzynki marzeń. Każda z osób, uczestniczących w spotkaniu wypełniła kartę, na której dzieliła się pomysłami na działania, obszarami, w której chciałaby rozwinąć kompetencje i inicjatywami, w których mogłaby wykorzystać swoje mocne strony i zainteresowania na rzecz innych.
Całość zamknęliśmy krótkim podsumowaniem, w którym informowaliśmy o kolejnych krokach w ramach programu Europe Goes Local. Naturalnie – z udziałem młodzieży, którą zaprosiliśmy do wspólnych działań. Również innych grup, niż Młodzieżowa Rada Miasta (choć trzeba oddać, że Natalia, Julka, Grzegorz, Tomek, Sasza, Natalia, Kasia, Aleksander, Karol, Jakub i Jakub wykonali kawał dobrej roboty – brawo Wy!)
UrbanLab ma konkretny plan – na program, skierowany do młodzieży i na to, jak włączyć młodych w jego współtworzenie. Na razie nie zdradzam więcej – zamiast mówić teraz o pięknej wizji, lepiej za jakiś czas podzielić się informacją o realnym wdrożeniu. Dopiero wtedy warto mówić o szczegółach – zgodnie z zasadą, że zrobione jest lepsze od wymyślonego.
Wir spotkań
Starałem się wycisnąć z pobytu w Raciborzu maksimum. Jeszcze w środę, prosto z pociągu trafiłem do Labu, żeby porozmawiać z zespołem o pomysłach na działania. Później – przechodziłem z jednego spotkania na drugie.
Rafał był moim przewodnikiem i kluczem, który otwierał kolejne drzwi. Rozmawiałem z Wojciechem Hipnarowiczem – Naczelnikiem Wydziału Rozwoju w Urzędzie Miasta. Zajrzałem do Stacji Młodych, gdzie kierowniczka – Magdalena Wieder – opowiedziała mi o działaniach, które prowadzą i cierpliwie odpowiadała na moje pytania (a miałem ich sporo). Spotkałem się z Nadią Długosz, która zorganizowała pierwsze młodzieżowe wydarzenie (Festiwal Japoński) w UrbanLabie – kiedy ten dopiero raczkował i w zasadzie nie istniał w świadomości mieszkańców (Nadia nadal chętnie wraca do miejskiego Laboratorium – niebawem znów połączą siły, żeby zaprosić pasjonatów fantastyki na festiwal w kosmicznych klimatach). Załapałem się nawet na spotkanie z Michałem Kuligą – wiceprezydentem Raciborza, który nie tylko zajrzał na warsztaty z młodzieżą, ale dzień później znalazł czas na rozmowę – również o wyzwaniach, jakie mogą stać przed UrbanLabem podczas wdrażania ambitnego planu zmian.
Zrobiliśmy też trasę po punktach, które młodzież umieściła na interaktywnej mapie miejsc wartych uwagi. W jednym z nich trafiliśmy na Kubę, z którym kilka godzin wcześniej pracowaliśmy w trakcie warsztatów.
Budowanie z klocków
W drodze do Raciborza (6 godzin spędzonych w PKP) sięgnąłem po książkę. Wybór padł na „Historię LEGO” Jensa Andersena. Mam wrażenie, że tworzenie polityki młodzieżowej – w tym wypadku pilotażowego programu miejskiego – przypomina nieco budowanie z klocków.
Wspólnie z Rafałem, Elą i Jolą zebraliśmy sporo elementów. Spotkanie z młodzieżą dorzuciło do tej puli kolejne części. Mamy solidny szkielet konstrukcji i około 50 pomysłów, które możemy swobodnie ze sobą łączyć, żeby nadać finalny kształt programowi.
Mamy też przemyślany plan na kolejne kroki. Zespół UrbanLab kontynuuje spotkania z młodzieżą i dba o to, żeby proces faktycznie uwzględniał jej głos, zamiast traktować ją jak dodatek do polityki młodzieżowej. Jesteśmy w stałym kontakcie, a przed lipcem czeka mnie kolejna wizyta w Raciborzu.
Do zobaczenia!
W dniach od 23 do 27 marca 2026 r. odbywa się wizyta studyjna w Vaasa (Finlandia).
Wydarzenie jest organizowane przez Narodową Agencję Programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności oraz Centrum Współpracy SALTO z Krajami Europy Wschodniej i Kaukazu (EECA). Zorganizowanie wydarzenia było możliwe dzięki nawiązanej współpracy z Fińską Agencją Narodową ds. Edukacji (EDUFI).
Dzięki udziałowi w wydarzeniu polscy urzędnicy ds. młodzieży z samorządów poznają fiński model pracy z młodzieżą w jednym z najszczęśliwszych miejsc na świecie oraz będą współpracować z pracownikami z Europy Wschodniej i Kaukazu.
Na te kilka dni Vaasa stała się centrum międzynarodowego dialogu poświęconego mentoringowi, polityce młodzieżowej i praktycznemu wsparciu młodych ludzi. Organizowany w ramach programu Europe Goes Local wyjazd łączy praktyków, ekspertów i decydentów, którzy chcą wymieniać się pomysłami oraz uczyć się od jednego z najwyżej ocenianych europejskich systemów pracy z młodzieżą.
Finlandia od kilku lat zajmuje pierwsze miejsce w rankingu najszczęśliwszych państw świata dzięki wysokiemu poziomowi zaufania, bezpieczeństwa, równości oraz jakości usług publicznych. Uczestnicy nie tylko poznają więc metody pracy z młodzieżą, ale również doświadczają społeczeństwa, w którym dobrostan jest wpisany w codzienne życie – od dostępnej edukacji i opieki zdrowotnej po zdrowy balans między pracą a życiem osobistym oraz bliską relację z naturą.
Vaasa, nadmorskie miasto nad Zatoką Botnicką, dobrze oddaje te narodowe atuty na poziomie lokalnym. Znana z bezpiecznego środowiska, tętniącej życiem społeczności studenckiej (aż 5 uniwersytetów!) i łatwego dostępu do morza i okolicznych lasów, jest często uznawana za jedno z najbardziej przyjaznych do życia miejsc w Finlandii. Jej kompaktowy charakter sprawia, że zarówno mieszkańcy, jak i goście mogą swobodnie korzystać z przemieszczania się między szkołami, miejscami pracy, instytucjami kultury i terenami zielonymi, co pokazuje, jak życie miejskie może harmonijnie łączyć się z dobrostanem.
Zamiast jedynie słuchać wykładów, uczestnicy doświadczają fińskiej pracy z młodzieżą w praktyce. Ich dni łączą prezentacje ekspertów z żywymi dyskusjami, warsztatami i wizytami w lokalnych placówkach młodzieżowych. Od poznawania funkcjonowania młodzieżowych rad, które realnie wzmacniają głos młodych w procesach decyzyjnych, po zgłębianie działań profilaktycznych przeciw przemocy i wykluczeniu społecznemu – grupa zdobywa wiedzę o tym, jak Finlandia wspiera młodych ludzi poza szkołą, m.in. poprzez warsztaty młodzieżowe, system hobby oraz procesy partycypacyjne.
W centrach Vaasa Youth Services goście spotykają pracowników młodzieżowych, obserwują działalność klubów i poznają systemy doradztwa pomagające młodym w poruszaniu się po obszarach edukacji, zatrudnienia i dobrostanu. Program pokazuje również, jak samorządy koordynują usługi, aby żaden młody człowiek nie został pominięty – zarówno ci będący w systemie edukacji, jak i młodzież NEET.
Wymiana przebiega w obie strony. Delegacje prezentują własne doświadczenia krajowe, porównując wyzwania i innowacyjne rozwiązania z różnych państw. Takie rozmowy często inspirują nowe pomysły, partnerstwa i przyszłe projekty, które wykraczają poza czas trwania wizyty. Równie ważne są sesje refleksyjne, podczas których uczestnicy zastanawiają się, które z poznanych rozwiązań mogą realnie wdrożyć u siebie. Pod koniec tygodnia obie grupy mentorskie, czyli przedstawiciele polskich samorządów oraz SALTO EECA, przygotują wspólną ocenę oraz określą konkretne kroki do dalszej współpracy.
Zorganizowanie kolejnej wizyty studyjnej w ramach inicjatyw EGL ma na celu wzmocnić system mentoringu oraz zainspirować nowe podejścia do pracy z młodzieżą w całym kraju. Nadrzędnym celem organizacji tego typu wydarzeń jest szeroko rozumiane sieciowanie samorządów biorących udział w programie mentoringu EGL, ale także budowanie sieci profesjonalistów, która wspólnie może zmienić postrzeganie krajowej i europejskiej polityki młodzieżowej.
W lipcu 2025 r. FRSE – Narodowa Agencja Programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności podpisała umowę i oficjalnie przystąpiła do udziału w projekcie SNAC EGL (od 2023 r. była to rola obserwatora). Jesienią mógł więc już wystartować polski program mentoringowy EGL.
Nowa strona internetowa i wizyty zagraniczne
Uruchomiliśmy polskojęzyczną stronę internetową europegoeslocal.pl, która przybliża naszym partnerom i osobom zainteresowanym ideę systemowego podejścia do pracy z młodzieżą i partycypacyjnego tworzenia polityk młodzieżowych.
W ramach działań międzynarodowych zrealizowaliśmy zaś dwie wizyty studyjne (w Grecji i Mołdawii), umożliwiając samorządom uczestniczącym w projekcie poznanie dobrych praktyk w zakresie polityki młodzieżowej w innych krajach.
Więcej o wizytach:
Zespół mentorów i ekspertów
Kończąc rok 2025, możemy z dumą oświadczyć, że udało się wybrać zespół mentorów i mentorek, którzy wspólnie z Narodową Agencją budują społeczność EGL w Polsce. W gronie tym znalazły się osoby od lat zaangażowane w rozwój polityki młodzieżowej w Polsce – wdrażające ją w polskich miastach, prowadzące procesy rzecznicze i szkolące samorządowców.
10 samorządów w programie mentoringowym
Do udziału w programie mentoringowym EGL wybraliśmy 10 samorządów. Są to gminy, które zaprezentowały holistyczną wizję rozwoju i kompleksowe podejście do polityki młodzieżowej, obejmujące szerokie spektrum działań: od lokalnych standardów pracy z młodzieżą, przez młodzieżową partycypację, po dążenie do systemowego ujęcia lokalnej polityki młodzieżowej.
Wśród wybranych samorządów znalazły się zarówno większe miasta (Rzeszów i Gdańsk), jak i średnie oraz mniejsze samorządy (Starachowice, Świdwin, Racibórz, Piekary Śląskie, Mińsk Mazowiecki, Legionowo), a także gminy wiejskie (Miedzichowo i Święciechowa). Założeniem programu pilotażowego jest wypracowanie rozwiązań dostosowanych do lokalnych potrzeb – z perspektywą przyszłego, szerszego wdrożenia.
11 grudnia 2025 r. odbyło się spotkanie informacyjne dla samorządów uczestniczących w programie mentoringowym EGL w Polsce. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele gmin zakwalifikowanych do programu, decydenci, mentorzy oraz reprezentanci Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji, w tym Tomasz Krześniak, zastępca dyrektora generalnego FRSE, oraz Agnieszka Bielska, zastępca dyrektora Biura Programów Edukacji Zawodowej, dla Młodzieży oraz Europejskiego Korpusu Solidarności. Spotkanie poprowadził ekspert Mateusz Wojcieszak we współpracy z Magdaleną Lewandowską.
Plany na rok 2026
W styczniu zaczniesię indywidualna praca zespołów samorządowych z mentorami i mentorkami. Podczas spotkania diagnostycznego gminy wyznaczą sobie cele rozwojowe w obszarze polityki młodzieżowej na kolejne 7 miesięcy i ze wsparciem mentorów będą je wdrażać krok po kroku.
Relacja mentorska będzie się opierać na współpracy podczas spotkań stacjonarnych, online oraz na doradztwie zdalnym. Zespoły samorządowe biorące udział w programie będą miały okazję poznać najlepsze praktyki w kraju i za granicą dzięki wyjazdom studyjnym.
Rok 2026 przyniesie nowe wyzwania i kolejne działania, które już wkrótce przed nami. Trzymajcie za nas kciuki!
Cele EGL
- możliwości rozwijania partnerstw lokalnych i międzynarodowych z innymi samorządami;
- promocja i upowszechnianie rozwoju polityki młodzieżowej w Polsce;
- budowa mostów pomiędzy poziomem lokalnym i europejskim, w tym z gminami na obszarach wiejskich;
- wzmocnienie dialogu między zainteresowanymi stronami lokalnej pracy z młodzieżą;
- uczynienie wymiaru europejskiego integralną częścią realizowanej lokalnej pracy z młodzieżą;
- wsparcie dla lokalnych interesariuszy (samorządów i organizacji pozarządowych) w postaci nowych narzędzi i możliwości współpracy oraz opracowywania wspólnych projektów;
- rozpoznawanie i promowanie najlepszych praktyk europejskich w celu wzajemnego uczenia się.
Rolą FRSE w inicjatywie EGL jest promocja włączania młodzieży w życie społeczne za pomocą różnych metod i narzędzi opracowanych przez praktyków-ekspertów, a tym samym rozwój polityk młodzieżowych w Polsce na poziomie lokalnym.
Od 1 lipca 2025 roku Polska jest pełnoprawnym członkiem inicjatywy EGL.
Program mentoringowy EGL w Polsce
Pilotażowy program mentoringu EGL w Polsce powstał z myślą o polskich jednostkach samorządu terytorialnego, których jednym z celów rozwojowych jest kształtowanie przyjaznej i opartej na współpracy z młodymi ludźmi polityki młodzieżowej.
Jednym z głównych celów programu mentoringu EGL jest wsparcie samorządów w opracowaniu strategii rozwoju lokalnych polityk młodzieżowych lub innych dokumentów wpierających rozwój młodzieży w gminie (np. lokalne standardy pracy z młodzieżą czy programy wspierające pracowników młodzieżowych). Rodzaj zaproponowanego wsparcia będzie wynikać z poziomu rozwoju danej gminy w obszarze realizowanej przez nią polityki młodzieżowej oraz z przeprowadzonej diagnozy potrzeb.
Podstawowe założenia:
- To 7-miesięczny, bezpłatny program wsparcia dla samorządów lokalnych wybranych podczas otwartego naboru opublikowanego na stronie SALTO.
- Diagnoza potrzeb samorządu dotycząca polityki młodzieżowej odbywa się na podstawie złożonej do programu aplikacji. Samorząd, odpowiadając na pytania zawarte w formularzu, dokonuje analizy swoich celów i osiągnieć w obszarze realizowanej polityki młodzieżowej bądź jej braku.
- Każdy z samorządów na przypisanego mentora, który odpowiada za proces rozwoju samorządu w ramach prowadzonego mentoringu.
Zespół EGL
zastępca dyrektora – Biuro Programów Edukacji Zawodowej, dla Młodzieży oraz Europejskiego Korpusu Solidarności
koordynator NA ds. programu EGL
Kontakt za pośrednictwem maila: egl@frse.org.pl
- praca przy inicjatywie EGL, w tym opracowywanie założeń rozwoju EGL w Polsce i programu mentoringowego;
- nawiązywanie współpracy z samorządami zainteresowanymi udziałem w EGL ze strony FRSE;
- nadzór nad działaniami realizowanymi w ramach EGL w Polsce;
- reprezentacja FRSE w kontaktach z innymi NA i partnerami przy realizacji EGL;
- przygotowywanie wizyt studyjnych w Polsce i współpraca przy realizacji działań międzynarodowych.
koordynator programu mentoringowego EGL w Polsce
Kontakt za pośrednictwem maila: egl@frse.org.pl
- komunikacja z samorządami lokalnymi w Polsce biorącymi udział w inicjatywie EGL lub aplikującymi do udział w sieci współpracy tworzonej w ramach EGL;
- wsparcie merytoryczne samorządowców zrzeszonych w ramach EGL w ich pracy młodzieżowej na poziomie lokalnym;
- koordynacja udziału samorządów lokalnych w wydarzeniach oferowanych przez EGL na poziomie europejskim;
- współpraca przy opracowaniu programu mentoringu EGL w Polsce;
- wsparcie merytoryczne dla mentorów zaangażowanych w realizację programu EGL w Polsce;
- organizacja wydarzeń edukacyjnych mających na celu budowanie kompetencji lokalnych samorządów w ramach inicjatywy EGL;
- rekrutacja nowych samorządów lokalnych do udziału w EGL;
- promocja współpracy młodzieżowej z samorządami lokalnymi, szczególnie pomiędzy partnerami na poziomie lokalnym.
pracownik NA ds. promocyjnych
Kontakt za pośrednictwem maila: egl@frse.org.pl
koordynator SALTO EECA EGL
Ekspertka edukacyjna. Zorganizowała trzy edycje programu mentoringowego dla pracowników samorządowych. Prowadzi procesy edukacyjne jako facylitatorka i trenerka. Pracowała również w placówkach edukacyjnych m.st. Warszawy jako koordynatorka programów edukacyjnych.